Stok devir hızı nedir?
E-ticarette yalnızca ürün satmak değil, stok için ayrılan paranın ne kadar verimli kullanıldığı da önemlidir. Stok devir hızı, elinizdeki ürünlerin belirli bir süre içerisinde kaç kez satılıp yerine yeni stok konulduğunu anlamaya yardımcı olur.
Özellikle yüzlerce ürünle çalışan mağazalarda hangi ürünün hızlı hareket ettiğini, hangisinin depoda sermaye bağladığını görmek için kullanılabilir.
Stok devir hızı nasıl hesaplanır?
Yaygın kullanılan formül şöyledir:
Stok Devir Hızı = Satılan Malın Maliyeti / Ortalama Stok Değeri
Ortalama stok ise basit şekilde:
(Dönem Başı Stok + Dönem Sonu Stok) / 2
formülüyle hesaplanabilir.
Örneğin yıllık satılan malın maliyeti 600.000 TL ve aynı dönemde ortalama stok değeriniz 100.000 TL ise:
600.000 / 100.000 = 6
Stok devir hızınız 6 olur. Basitleştirilmiş ifadeyle stokunuz yıl içerisinde yaklaşık 6 kez devretmiştir.
Stok devir hızının yüksek olması iyi mi?
Genellikle stokların hızlı satılması olumlu kabul edilir. Çünkü ürünlerin depoda bekleme süresi azalır ve stoğa bağlanan sermaye daha hızlı serbest kalır.
Ancak “stok devir hızı ne kadar yüksekse o kadar iyidir” demek de doğru değildir.
Stok miktarının gereğinden düşük tutulması, talep geldiğinde ürünün tükenmesine ve satış kaybına yol açabilir. Özellikle tedarik süresi uzun ürünlerde yalnızca stok hızını artırmaya odaklanmak risk yaratabilir.
Amaç, mümkün olan en az stoğu tutmak değil; satış hızına ve tedarik süresine uygun stok seviyesini bulmaktır.
Düşük stok devir hızı ne anlama gelir?
Bir ürün uzun süredir satılmıyorsa işletmenin parası rafta bekliyor olabilir.
Düşük stok hareketinin nedeni ürünün fiyatı, azalan talep, yanlış satın alma miktarı veya rakiplerin daha avantajlı teklifler sunması olabilir.
Örneğin 100.000 TL sermayeyi altı ay boyunca zor satılan ürünlerde tutmak yerine daha hızlı dönen ürünlerde kullanmak işletmenin nakit akışını değiştirebilir.
Bu yüzden yalnızca ürünün kâr marjına bakmak yeterli değildir. Ne kadar kazandırdığı kadar, ne kadar sürede sattığı da önemlidir.
Stokta bekleme süresi nasıl azaltılır?
Öncelikle ürünleri tek bir toplam stok rakamı üzerinden değil, ürün bazında değerlendirin. Hızlı satan, yavaş satan ve uzun süredir hiç hareket etmeyen ürünleri ayırın.
Geçmiş satış verilerine göre sipariş miktarlarını düzenlemek, gereksiz toplu alımları azaltmak ve kampanyaları yavaş hareket eden stoklara göre planlamak faydalı olabilir.
Aynı zamanda tedarik süresini hesaba katmak gerekir. Bir ürün iki günde yeniden temin edilebiliyorsa ihtiyaç duyulan güvenlik stoğu ile iki ayda gelen bir ürünün stok planlaması aynı olmayacaktır.
Sonuç olarak iyi stok yönetimi, çok ürün depolamak değil; doğru ürünü, doğru miktarda ve doğru zamanda stokta bulundurmaktır.
